У Навукова-даследчым эканамічным інстытуце Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь адбылося чарговае пасяджэнне пастаянна дзейнага навуковага семінара «Актуальныя пытанні развіцця эканомікі Рэспублікі Беларусь»

Начальнік аддзела міжнароднай тэхнічнай дапамогі НДЭІ Мінэканомікі Аляксандр Уласкін прадставіў для абмеркавання даклад "Бягучыя тэндэнцыі і перспектывы ў прадастаўленні дапамогі ў мэтах развіцця Рэспублікі Беларусь".

Афіцыйная дапамога ў мэтах развіцця (ОПР) - адзін з механізмаў вырашэння праблем дзяржаў, якія развіваюцца. Да ОПР адносяцца фінансавыя патокі на карысць краін-рэцыпіентаў, якія прадастаўлены афіцыйнымі агентамі, уключаючы федэральныя і мясцовыя органы ўлады, або іх прадстаўнікамі, і якія накіраваны на эканамічнае развіццё і павышэнне дабрабыту краін, якія развіваюцца. Фінансавыя патокі маюць ільготны характар ​​і змяшчаюць грант-элемент.

Лічбы і факты

У 2023 годзе краінамі-донарамі быў выдзелены рэкордны аб'ём сродкаў - 223,3 млрд даляраў ЗША.

У 2024 годзе было адзначана скарачэнне аб'ёмаў АДР на 7,1 працэнта, што звязана са скарачэннем фінансавання праграм вядучымі донарамі.

Упершыню ў гісторыі значная частка сродкаў, што выдзяляюцца на фінансаванне ўстойлівага развіцця, расходуюцца на тэрыторыі саміх краін-донараў, што часткова звязана з ростам аб'ёмаў фінансавання праграм падтрымкі мігрантаў і бежанцаў у гэтых краінах больш як на 134 працэнты за 2022 год. У 2023 годзе выдаткі па гэтым артыкуле заставаліся ўдвая вышэй за сярэднія.

У 2023 годзе адзначаны рост расходаў на гуманітарную дапамогу на 5,9 працэнта, а таксама на ўзносы ў бюджэты міжнародных арганізацый на 15,2 працэнта.

Колькасць краін і арганізацый-донараў за апошнія два дзесяцігоддзі вырасла з 47 да 70.

Найбуйнейшымі пазычальнікамі для мэт развіцця сталі Сусветны банк, краіны Персідскага заліва і Кітайская Народная Рэспубліка.

У выніку глабальных змяненняў у сістэме прадастаўлення АДР аб'ёмы МТП для Рэспублікі Беларусь рэзка скараціліся, нанесены ўрон рэалізацыі планаў у галіне развіцця, разбураны шматгадовыя партнёрскія сувязі з замежнымі арганізацыямі.

Цяпер бачыцца мэтазгодным: ажыццявіць пошук агульных прыярытэтаў супрацоўніцтва і інтарэсаў для Рэспублікі Беларусь і краін/арганізацый-донараў; наладзіць супрацоўніцтва з новымі партнёрамі і пашырэнне партнёрскіх адносін; выкарыстоўваць назапашаны вопыт рэалізацыі праектаў і праграм міжнароднай тэхнічнай дапамогі для стварэння і запуску новых інструментаў; развіваць супрацоўніцтва з "новымі" донарамі, якія не з'яўляюцца членамі Камітэта садзейнічання развіццю АЭСР: КНР, РФ, краінамі Персідскага заліва, а таксама дзяржавамі Глабальнага Поўдня на аснове фармату "Поўдзень-Поўдзень"; распрацаваць новую праграму супрацоўніцтва рэгіёнаў Рэспублікі Беларусь і Расійскай Федэрацыі праз інструмент "трансгранічнае супрацоўніцтва" ў рамках Саюзнай дзяржавы.

Напрыканцы семінара дакладчык адказаў на пытанні аўдыторыі. Навукоўцы-эканамісты цікавіліся, ці праводзіліся даследаванні аб эфектыўнасці такога фінансавання, у тым ліку для Рэспублікі Беларусь; ці лічыцца на міжнароднай арэне праблемай той факт, што краіны-донары ўкладваюць грошы ў сваю эканоміку, падтрымліваючы бежанцаў, а не накіроўваюць іх у краіны, якія развіваюцца; як краіны-донары прадстаўляюць сваю далейшую ролю і ці будзе такое паняцце ў будучыні?

Начальнік аддзела міжнароднай тэхнічнай дапамогі НДЭІ Мінэканомікі Аляксандр Уласкін даў кампетэнтныя адказы. Рэзюмуючы якое адбылося абмеркаванне, можна адзначыць наступнае. Міжнародная тэхнічная дапамога аказвала пэўны ўплыў на сацыяльна-эканамічныя працэсы, якія адбываюцца ў Рэспубліцы Беларусь: значныя аб'ёмы выдзяляліся на сацыяльныя пераўтварэнні, цэлы шэраг праектаў, асабліва ў апошнія гады, быў накіраваны на ўкладанні ў рэальную эканоміку. Дыскусія наконт мэтазгоднасці і эфектыўнасці дапамогі бедным і слабаразвітым краінам з боку найбольш развітых дзяржаў амаль з неаслабнай вастрынёй вядзецца, прынамсі, апошнія 50 гадоў. Члены Камітэта па садзейнічанні развіццю (КСР) Арганізацыі эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця (АЭСР) у 2024 годзе, паводле папярэдніх разлікаў, скарацілі аб'ём афіцыйнай дапамогі ў мэтах развіцця (АПР) бедным краінам свету. У некаторых выпадках замежная дапамога можа аказвацца па маральных і гуманітарных меркаваннях. Аднак варта ўлічваць, што краіны-донары, аказваючы дапамогу, маюць уласныя палітычныя і эканамічныя мэты. Агульная выснова ў тым, што эфектыўная дапамога магчымая толькі пры наяўнасці стымулаў як у рэцыпіентаў, так і ў донараў.