23–24 кастрычніка 2025 года ў Мінску адбылася ХХVI Міжнародная навуковая канферэнцыя "Праблемы прагназавання і дзяржаўнага рэгулявання сацыяльна-эканамічнага развіцця"

У мерапрыемстве, арганізаваным Навукова-даследчым эканамічным інстытутам Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь пры падтрымцы Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь, прынялі ўдзел кіраўнікі органаў дзяржкіравання, беларускія і замежныя вучоныя-эканамісты, эксперты-практыкі, прадстаўнікі дзелавых колаў.

Першы намеснік Прэм'ер-міністра Рэспублікі Беларусь Мікалай Снапкоў у прывітальным слове на адрас удзельнікаў мерапрыемства выказаў упэўненасць, што рэкамендацыі, выпрацаваныя ў ходзе канферэнцыі, дапамогуць знайсці шляхі вырашэння важных праблем у інтарэсах павышэння якасці жыцця людзей, стабільнага і гарманічнага развіцця Беларусі. Сёння Урад фарміруе новую архітэктуру кіравання сацыяльна-эканамічным развіццём. У яе аснове - выразная факусоўка на мэтах, максімальная мабілізацыя і эфектыўнае выкарыстанне рэсурсаў. У наступным пяцігоддзі мы павінны задзейнічаць усе недавыкарыстаныя рэзервы і магчымасці - ад поўнамаштабнага ўкаранення лічбавых тэхналогій і механізмаў выкарыстання інтэлектуальнай уласнасці да ператварэння турызму ў сучасную высокапрыбытковую індустрыю і разгортвання тэхналагічных ланцужкоў на аснове мясцовых сыравінных рэсурсаў.

Відэазварот да ўдзельнікаў канферэнцыі накіраваў Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Кітайскай Народнай Рэспубліцы Аляксандр Чарвякоў: «Канферэнцыя па праве лічыцца адной з цэнтральных падзей у календары эканамічных форумаў нашай краіны. Сёння важна падумаць, як нам адаптавацца да дэмаграфічных выклікаў, што неабходна зрабіць для дасягнення тэхналагічнага суверэнітэту і якаснага росту нашай эканомікі, як замацавацца і пашырыць сваю прысутнасць на рынках Азіі і Афрыкі, якія растуць. Эканамічная навука сумесна з бізнес-супольнасцю павінна знайсці адказы на гэтыя складаныя пытанні. Галоўнае, каб увесь ланцужок - ад навуковых ведаў да эфектыўнай працы рэальнага сектара і бізнесу - быў убудаваны ў адзіны механізм кіравання эканомікай».

Паводле слоў Першага намесніка Міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь Івана Вежнаўца, на канферэнцыі будуць выпрацаваны рашэнні, якія ў далейшым можна выкарыстоўваць пры фарміраванні планаў на чарговую пяцігодку. У рэспубліцы выбудавана сістэма прагназавання, распрацавана Нацыянальная стратэгія ўстойлівага развіцця да 2040 года. Цяпер мы знаходзімся на стадыі распрацоўкі дакумента на пяць гадоў, а таксама штогод фарміруем прагнозы па дасягненні пастаўленых мэт. Пры фармаванні прагнозных дакументаў ацэньваецца рост эканомкі ў свеце і ў асноўных краін-партнёраў, на якія арыентуецца Беларусь. Канкрэтныя значэння будуць абазначаны і растлумачаны пасля зацвярджэння ўсіх дакументаў.

Асноўным акцэнтам для эканомікі сёння з'яўляецца трансфармацыя традыцыйных напрамкаў. Размова ідзе аб цыфравізацыі эканомікі і ўсёй эканамічнай дзейнасці ў краіне, аб пераходзе на новыя тэхналагічныя ўклады на існуючых прадпрыемствах, аб укараненні рабатызацыі і беспілотных сістэм, фарміраванні новых кампетэнцый, якія ўжо пачынаюць з'яўляцца і развівацца, напрыклад, біятэхналогіі, беспілотныя лятальныя апараты і беспілотныя сістэмы ў цэлым.

Іван Вежнавец звярнуў увагу, што канферэнцыя праводзіцца НДЭІ Мінэканомікі ўжо 26-ы раз. «У Беларусі праводзіцца дастаткова шмат навуковых канферэнцый. Для нашага інстытута яна важная як пляцоўка для абмеркавання прыкладных задач дзяржаўнага кіравання, а таксама практычных пытанняў і механізмаў, - падкрэсліў ён. Ад удзельнікаў канферэнцыі мы чакаем прапаноў, якія могуць быць узяты ў працу органамі дзяржаўнага кіравання. Сёння мы выбудоўваем новую архітэктуру кіравання сацыяльна-эканамічным развіццём. Гэты працэс ідзе дынамічна і дастаткова складана. Часу на разварушванне і абкатку пілотных рашэнняў няма. Мы павінны даваць практычныя адказы тут і зараз, без доўгіх паглыбленняў у тэорыю. Кожная прапанова мае шанс быць пачутым, прайсці экспертнае абмеркаванне і легчы ў аснову рашэнняў у сферы дзяржаўнага рэгулявання і сацыяльна-эканамічнага развіцця. Актыўная ўцягнутасць калег з іншых краін шматразова пашырае аб'ём экспертызы, павышае каштоўнасць рэкамендацый, якія рыхтуе сёлетні форум».

Дырэктар Дэпартамента па сувязях з суб'ектамі Федэрацыі, парламентам і грамадскімі аб'яднаннямі Міністэрства замежных спраў Расійскай Федэрацыі Ігар Капырын у сваім выступленні адзначыў: «Міністэрства замежных спраў Расійскай Федэрацыі, Міністэрства эканамічнага развіцця і іншыя федэральныя структуры арыентаваны на максімальную падтрымку актыўнасці нашых рэгіёнаў. Наша агульная задача - даць кожнаму жыхару Беларусі і Расіі магчымасць стаць перакананым будаўніком Саюзнай дзяржавы. На гэта накіраваны нашы рэгіянальныя, прымежныя, міжмуніцыпальныя сувязі».

Праграма мерапрыемстваў міжнароднай навуковай канферэнцыі ўключала таксама правядзенне трох дыскусійных пляцовак: "Кіраванне стратэгічнымі зменамі: кропкі росту і вектары інтэграцыі"; "Вострыя грані тэхналагічнай самадастатковасці: ацэнкі ў прасторы рашэнняў"; "Майстэрня будучыні: дыялог рэгіёнаў Расіі і Беларусі".

Дырэктар НДЭІ Мінэканомікі Наталля Берчанка прадставіла даклады "Новая якасць жыцця на аснове збалансаванага развіцця: архітэктура новага пяцігоддзя", а таксама "Рызыкі і механізмы зніжэння ўразлівасці галін нацыянальнай эканомікі". Адмысловая ўвага ў дакладах нададзена тэхналагічнай трансфармацыі беларускай эканомікі ў 2026–2030 гг. Адна з важнейшых задач, якія патрабуюць вырашэння ў новай пяцігодцы, - стварэнне вытворчасцей з высокай дабаўленай вартасцю на аснове новых тэхналогій.

- У галіновых праграмах пастаўлены задачы для кожнага міністэрства і канцэрна, якія датычацца напрамкаў развіцця і лічбаарыенціры, якія неабходна дасягнуць. У іх ліку: развіццё высокатэхналагічных вытворчасцей апрацоўчай прамысловасці, істотнае павелічэнне ўдзельнай вагі гэтых галін у валавым унутраным прадукце; гэта беспілотныя сістэмы, робаты, робататэхнічныя сістэмы. Арыенцір на развіццё новых галін - самалётабудаванне, вытворчасць электрамабіляў - дасць магчымасць істотна змяніць структуру вытворчасці нашых традыцыйных галін, - падкрэсліла Наталля Берчанка. - Патрабаванні па мэтавым накіраванні інвестыцый, па ўвязцы вытворчасці з экспартам, забеспячэнне рабатызацыі, канвеерных вытворчасцей, у першую чаргу - беражліва вытворчасць - усё гэта разгорнута ў галіновых праграмах у канкрэтныя мэтавыя задачы для кожнага рэгулятара. Вызначаны буйнейшыя інвестыцыйныя праекты на пяцігодку - больш за 250 праектаў, з іх 68 новых, з іх выдзелены праекты, арыентаваныя на разгортванне тэхналагічных ланцужкоў, стварэнне новых вытворчасцей на аснове мясцовых сыравінных рэсурсаў, г.зн. усё тое, што дае магчымасць палепшыць прадукцыйны патэнцыял нашай краіны.

У выступленні Дзяржаўнага сакратара Саюзнай дзяржавы Сяргея Глазьева былі прадстаўлены падыходы да сістэмы стратэгічнага планавання Саюзнай дзяржавы.

«Аналіз стану ўсіх фактараў вытворчасці сведчыць пра патэнцыйную магчымасць мець значна больш высокія тэмпы росту ў параўнанні з праекціроўкамі прагнозу развіцця Саюзнай дзяржавы. Варта было б перайсці да сцэнарнага прагназавання развіцця эканомікі Саюзнай дзяржавы ў залежнасці ад запланаваных мер эканамічнай палітыкі. Напрыклад, у распрацаваных намі Асноўных напрамках эканамічнага развіцця ЕАЭС на перыяд да 2035 г. разгледжаны два сцэнары развіцця эканомікі - інэрцыйны і мэтавы (апераджальнага развіцця). Для Саюзнай дзяржавы ўяўляецца важнымстварыць сваю сістэму стратэгічнага планавання ў складзе: доўгатэрміновага прагнозу развіцця СД на 15-гадовы перыяд; асноўных напрамкаў развіцця СД на пяцігадовы перыяд; мэтавых праграм іх рэалізацыі; канцэпцый бяспекі; стратэгій развіцця па ключавых сферах інтэграцыі (сацыяльна-эканамічнай, навукова-тэхналагічнай, інфармацыйнай, у галіне бяспекі і ваеннага супрацоўніцтва); праграм СД па іх рэалізацыі, уключаючы навукова-тэхнічныя праграмы і праекты», - падкрэсліў Сяргей Глазьеў. - Трэба вызначыцца: эканамічная мадэль Саюзнай дзяржавы - гэта простае перасячэнне аўтаномна функцыянуючых эканомік дзяржаў-членаў, уключаючы ўзаемны гандаль, сумесныя інвестыцыі, праграмы і праекты самой Саюзнай дзяржавы або гэта агульная сістэма рэгулявання і кіравання развіццём СД, якая абапіраецца на нацыянальныя сістэмы?».

Сумесным мерапрыемствам XXIII Агульнарасійскага форуму "Стратэгічнае планаванне ў гарадах і рэгіёнах Расіі", якое праходзіць у 2025 годзе 23-24 кастрычніка ў г. Санкт-Пецярбургу, стала дыскусійная пляцоўка "Майстэрня будучыні: дыялог рэгіёнаў Расіі і Беларусі", якая працягнула дыялог рэгіёнаў Расіі ў Беларусі папярэднія гады.

Праца дадзенай дыскусійнай пляцоўкі была аб'яднана з секцыяй "Стратэгіі і механізмы рэгіянальнага развіцця".

Падчас прэзентацый рэгіёнаў Беларусі і Расіі намечаны цікавыя варыянты супрацоўніцтва, прадстаўлены сумесны праект Гродзенскай і Калінінградскай абласцей. Нас вельмі шмат што збліжае, і мы павінны матэрыялізаваць гэта ў канкрэтныя крокі з самага базавага да рэгіянальнага ўзроўняў, а на палітычным узроўні ўсё ўжо створана. Гэтае мерапрыемства было вельмі прадуктыўным, відаць, што партнёры напрацавалі шмат ідэй, абагульнілі досвед. І цяпер наша размова з кіраўніцтвам Саюзнай дзяржавы будзе больш прадметная, што дасць магчымасць яшчэ больш рушыць наперад у гэтым напрамку, - адзначыў дырэктар Дэпартамента па сувязях з суб'ектамі Федэрацыі, парламентам і грамадскімі аб'яднаннямі Міністэрства замежных спраў Расіі Ігар Капырын.

У працы дыскусійных пляцовак, секцыйных пасяджэнняў і круглага стала прынялі ўдзел Першы намеснік Міністра эканомікі Іван Вежнавец, намеснікі Міністра эканомікі Кірыл Машарскі і Алена Балігатава.

У ходзе работы секцыі "Макраэканамічная, структурная і знешнеэканамічная палітыка" ў дакладзе "Прадуктывізм як новая канцэпцыя забеспячэння эканамічнага росту" Гатоўскага А.У. (Інстытут эканомікі НАН Беларусі) былі прадстаўлены новыя падыходы да разліку валавога ўнутранага прадукту, а таксама разгледжаны перфарматыўнасць дэцэнтралізаваных фінансаў (даклад Годэс М.В., Нацбанк Рэспублікі Беларусь) і метадычныя падыходы да вымярэння эфектыўнасці інтэграцыйных аб'яднанняў (даклад Гаспадарык А.Р., БДУ).

На секцыі "Сацыяльны вектар устойлівага развіцця" Першы намеснік дырэктара па навуковай рабоце НДЭІ Мінэканомікі Баравік Л.С. выступіла з дакладам "Сацыяльная парадыгма новага пяцігоддзя: пераход да новай якасці жыцця". Каардынатар праграм і праектаў ПРААН у Рэспубліцы Беларусь Абрамюк А.А. прадставіў падыходы ў рамках садзейнічання развіццю сістэмы аховы здароўя як важнага фактара ўстойлівага развіцця, а таксама падзяліўся вопытам ПРААН у падтрымцы нацыянальнай сістэмы аховы здароўя. Вялікую цікавасць выклікаў даклад «Рынак працы Рэспублікі Беларусь ва ўмовах санкцыйнага ціску: тактычныя і стратэгічныя механізмы адаптацыі» (Ванкевіч А.У., ВДТУ). Асаблівую ўвагу эксперты надалі пытанням даходаў насельніцтва, якія былі раскрыты ў дакладзе "Інавацыйнае развіццё нацыянальнай эканомікі скрозь прызму заработнай платы" Далінінай Т.М. (БДТУ). Пінязік В.М. (НДІ працы Міністэрства працы і сацыяльнай абароны) расказала аб рэгіянальных аспектах сярэднезабяспечанасці дамашніх гаспадарак у Беларусі. Прадстаўнік ААТ "Сбер Банк" Каралёва В.С. паказала працу банка праз падтрымку сацыяльных праектаў. Удзельнікі секцыйнага пасяджэння выказалі меркаванне, што ў Рэкамендацыі XXVI Міжнароднай навуковай канферэнцыі неабходна ўключыць раздзел па павышэнні ўзроўню даходаў насельніцтва.

На секцыі "Інвестыцыі і інавацыі – аснова канкурэнтаздольнасці нацыянальнай эканомікі" былі заслуханы наступныя даклады: "Роля групы Ашчад у лічбавым развіцці рэгіёнаў" (Вушаў А.В. (ААТ "Сбер Банк"), "Удасканаленне механізму кіравання ўстойлівым развіццём сацыя-эколага-эканамічных сістэм на прынцыпах ESG". Ліпецк, РФ), «Інтэграцыя ESG-канцэпцыі ў сістэму дзяржаўнага кіравання і карпаратыўнага менеджменту» (Грузневіч А.С., ВДТУ), «Ад цэнаўтварэння ў будаўніцтве да вартаснага інжынірынгу» (Голубава В. С., БНТУ), «Магчымыя напрамкі ўдасканалення рэйтынгавай дзейнасці Рэспублікі Беларусь. Беларусь), «Праблемы, задачы і напрамкі структурнай трансфармацыі машынабудавання» (Сівачэнка Л.А., Беларуска-Расійскі ўніверсітэт; Германовіч Г.В., НДЭІ Мінэканомікі).

У ходзе работы секцыі "Інфармацыйныя тэхналогіі і мадэляванне эканамічных працэсаў" былі прааналізаваны ўзаемасувязі і бягучае прагназаванне індэксаў цэн у беларускай эканоміцы з выкарыстаннем дадзеных рэальнага часу (Малюгін В.І., БДУ), прадстаўлены мадэлі ўкаранення крыптавалюта ў краінах з розным узроўнем сацыяльна-эканамічнага развіцця (Бакуменка Л.П. і GenAI-рашэнні (Маўрын К.П., ПАТ Ашчадбанк).

Удзельнікі канферэнцыі абмеркавалі контуры новай парадыгмы кіравання эканомікай ва ўмовах трансфармацыі; канкрэтныя пункты росту і ўзгодненыя падыходы да паглыблення інтэграцыі для дасягнення прарыўнога развіцця (як унутры краіны, так і ў рамках Саюзнай дзяржавы); рэалістычныя рашэнні па пабудове тэхналагічнага суверэнітэту зыходзячы з ацэнкі рызык, перашкод і дапушчальных кампрамісаў; актуальныя пытанні макроэканамічнай і знешнеэканамічнай палітыкі, развіцця сацыяльнай сферы, павышэння канкурэнтаздольнасці нацыянальнай эканомікі за кошт росту інвестыцый і інавацый, стратэгій, механізмаў рэгіянальнага развіцця і інш.

У другі дзень ХХVI Міжнароднай навуковай канферэнцыі "Праблемы прагназавання і дзяржаўнага рэгулявання сацыяльна-эканамічнага развіцця" на пляцоўцы НДЭІ Міністэрства эканомікі адбыліся круглы стол "Ацэнка рэгулюючага ўздзеяння 2.0: істытуцыянальныя выклікі і новыя гарызонты якаснага рэгулявання" і рабочая нарада па распрацоўцы прагнозу.

Даклады ўдзельнікаў канферэнцыі, агучаныя падчас пленарнай сесіі, дыскусійных пляцовак і секцыйных пасяджэнняў будуць апублікаваны ў Эканамічным бюлетэні НДЭІ Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь і ў Матэрыялах XXVI Міжнароднай навуковай канферэнцыі "Праблемы прагназавання і дзяржаўнага рэгулявання сацыяльна-эканамічнага развіцця".

Партнёрамі правядзення XXVI Міжнароднай навуковай канферэнцыі "Праблемы прагназавання і дзяржаўнага рэгулявання сацыяльна-эканамічнага развіцця" выступілі Банк развіцця Рэспублікі Беларусь, Беларусбанк, БСБ Банк, Белаграпрамбанк.